Biyolojik Saat Nedir?

Biyolojik Saat

Binlerce yıl önce, bugünkü saat sisteminin henüz keşfedilmediği zamanlarda, insanoğlunun kullandığı bir saat sistemi vardı. Biyolojik saat..

Beslenmek, uyumak, uyanmak, avlanmak vs. tüm günlük yaşam düzeni biyolojik saate göre belirlenirdi. Yüzyıllar sonra biyolojik saatin de yönetildiği bir merkezin var olduğu keşfedildi. Biyolojik saati düzenleyen bu merkez, beynin içinde, orta alt bölgesinde bulunan ve 20.000 sinir hücresinden meydana gelen bir merkezdir.

Suprakiazmatik çekirdek adı verilen bu merkez, göz sinirlerinin birbirini çapraz geçtiği bölgenin hemen üstünde yer almaktadır. Suprakiazmatik çekirdek, gözden gelen bilgileri doğrudan almaktadır. Işık sinyalleri, bu merkezin etkin duruma geçmesinde önemli bir role sahiptir. Gün ışığını algılayan sinirler, algıladığı bu bilgiyi suprakiazmatik çekirdek isimli merkeze iletmek suretiyle kişinin uyanmasını sağlar. Suprakiazmatik çekirdek 1 santimetreküp ün dörtte biri oranında bir alanı kaplar.

Yeni doğan bebeklerde suprakiazmatik çekirdek isimli merkez gelişmediği için, bebeklerin vücut işlevlerinde belirgin bir ritim bulunmaz. Çok yaşlı insanlarda ise bu çekirdekteki sinirlerin ölmesi durumuna bağlantılı olarak biyolojik saat bozulmaya başlar. Suprakiazmatik çekirdeğe ait hücreler belirli bir ritme sahiptir. Bu hücreler, beyinden çıkartılıp laboratuvar ortamında yetiştirilseler dahi, 24 saate bir tekrarlanan ritmik işlevlerini kaybetmezler.

Suprakiazmatik çekirdeğe ait bu hücreler, gözlerin dibinde bulunan çok özel hücrelerden sinyal almaktadır. Son yıllarda keşfedilmiş olan bu hücrelere melanopsin ganglion hücreleri adı verilir. Bu hücreler parlaklığı algılayarak, bedendeki kimyasal olayların 24 saatlik ritmini ayarlamaya yardım eder. Son yıllarda bulunmuş olan ve orfanin adı verilen bir molekül, ışığın suprakiazmatik çekirdek üzerindeki uyarıcı etkisini baskılıyor. Beden saatini düzenleyen en üst merkez olan suprakiazmatik çekirdekten başka, kendi biyolojik saati olan yüzlerce sistem daha mevcut.

Biyolojik Saatin İşleyiş Mekanizması

Biyolojik Saatin İşleyiş Mekanizması

Biyolojik Saatin İşleyiş Mekanizması

CLK ve CLC isimli proteinler, hücre çekirdeğindeki Per ve Tim isimli iki gene bağlanıp bunları etkinleştirmektedir.

Per ve Tim genleri etkin duruma geçince, hücre içinde PER ve TIM adlı iki protein üretilir.

Hücre içinde üretilen bu iki protein birbirine bağlanıp ikili oluşturur.

PER/TIM düzeyi artınca parçalanıp tekrar hücre çekirdeğine girerler.

Hücre çekirdeğine giren bu proteinler, Per ve Tim genlerini baskılayarak kapanmalarına sebep olur.

Hücre içindeki PER ve TIM düzeyleri azalınca bu genler tekrar açılıp çalışmaya başlar.

VN:F [1.9.8_1114]
Rating: 6.5/10 (6 votes cast)
VN:F [1.9.8_1114]
Rating: 0 (from 0 votes)
Biyolojik Saat Nedir?, 6.5 out of 10 based on 6 ratings
 

Etiketler: ,

 
Yoruma kapalı. Geri izleme.

“Biyolojik Saat Nedir?” için 3 Yorum

  1. Hasan Öfke says:

    Merhaba biyolojiden ödevim var sitenizdeki biyolojik saat konuları çıktısını aldım fakat kaynakça kaldı bu konuların kaynakçasını yazabilirminiz hangi kitaptan alındı hangi profesör yaz
    lütfen önemli

    VA:F [1.9.8_1114]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.8_1114]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  2. Editör Türk Editör Türk says:

    Merhabalar,

    Sitemizde yer alan “biyolojik saat” ile ilgili olan bu konu ve diğer ilgili “biyolojik saat” konuları, Doç.Dr.Ferda Şenel in konu ile ilgili araştırma yazısından özet olarak alınmıştır. Aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmış olduğu belirtilmektedir:

    Kaynaklar
    Buijs RM, van Eden CG, Goncharuk VD, A Kalsbeek A: The biological
    clock tunes the organs of the body: timing by hormones and the
    autonomic nervous system. Journal of Endocrinology (2003)
    177:17–26

    Markov D, Goldman M: Normal Sleep and Circadian Rhythms: Neurobiologic
    Mechanisms Underlying Sleep and Wakefulness. Psychiatric

    Clinics of North America (2006) 29:841-853
    Smolensky MH, Peppas NA: Chronobiology, drug delivery, and chronotherapeutics.
    Advanced Drug Delivery Reviews (2007)
    59:828–851

    Challet E: Minireview: Entrainment of the suprachiasmatic clockwork
    in diurnal and nocturnal mammals. Endocrinology (2007)
    148:5648-55

    Scheving LA: Biological clocks and the digestive system. Gastroenterology
    (2000) 119:536-49

    de la Iglesia HO, Schwartz WJ: Minireview: timely ovulation: circadian
    regulation of the female hypothalamo-pituitary-gonadal axis.Endocrinology
    (2006) 147:1148-53

    Le Strat Y, Ramoz N, Gorwood P: Affective disorders and biological
    rhythms Ann Pharm Fr. (2008) 66:169-74

    Hastings M, O’Neill JS, Maywood ES: Circadian clocks: regulators of
    endocrine and metabolic rhythms. J Endocrinology (2007)
    195:187-98

    Masson-Pévet M: Melatonin in the circadian system. J Soc Biol.
    (2007) 201:77-83

    Kalsbeek A, Palm IF, La Fleur SE, Scheer FA, Perreau-Lenz S, Ruiter
    M, Kreier F, Cailotto C, Buijs RM: SCN outputs and the hypothalamic
    balance of life. J Biol Rhythms. (2006) 21:458-69
    Collins B, Blau J: Keeping time without a clock. Neuron. (2006)
    50:348-50

    Zhang J, Dong X, Fujimoto Y, Okamura H: Molecular signals of Mammalian
    circadian clock. Kobe J Med Sci. (2004) 50:101-9

    VN:F [1.9.8_1114]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VN:F [1.9.8_1114]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  3. leyla says:

    süperrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr

    VA:F [1.9.8_1114]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.8_1114]
    Rating: +1 (from 1 vote)